مقارنات « پاولوف » پيسكولوژيست معروف شوروى اين گونه تأثير « مقارنات » را در آثار جسمى روشن ساخت . او از راه گونه سگى ، سوراخى به داخل دهان حيوان كرده لوله لاستيكى به داخل دهان سگ فرو برد ، و همه مىدانيم كه ديدن غذا در مواقع گرسنگى غدد ترشح داخل دهان را تحريك نموده آب در دهان جمع مىشود . پاولوف ، غذا نشان حيوان مىداد ، و غدد ترشحى او را تحريك مىنمود و آب دهان به وسيله لوله به داخل ظرفى ريخته مىشد و قطرات آب را شمرده فى المثل به ده قطره بالغ مىشد ، او هر وقت كه غذا را نشان حيوان مىداد زنگى را هم به صدا در مىآورد ، پس از حدود ده مرتبه كه اين كار را انجام داد يك مرتبه زنگ را زد ولى غذا نياورد زنگ همان اثر را در غدد حيوان گذارد و روى قانون مقارنه همان قطرات به داخل ظرف ريخت . اساتيد روانشناس خواسته‌اند از كشف پاولوف براى درمانهاى روحى استفاده كنند . پروفسور « هارت » آمريكائى استاد روانشناسى دانشگاه